Günlük hayatta sıklıkla karşılaştığımız ürün veya hizmet alımları, zaman zaman tüketiciler için sorunlu süreçlere dönüşebilir. Aldığınız bir ürünün beklenen kaliteyi karşılamaması, kullanım sırasında arızalanması veya vaat edilen özelliklere sahip olmaması durumunda haklarınızı bilmek, mağduriyetinizi gidermek için önemlidir. 

Türk hukuku, tüketicilerin bu tür durumlarda haklarını korumaktadır. Bu yazıda, özellikle mesafeli satış sözleşmeleri, ayıplı mal kavramı, tüketici hakları ve başvurulabilecek hukuki yollar hakkında bilgi vereceğiz.

 

Mesafeli Satış Sözleşmeleri: İnternetten Alışverişte Tüketicinin Koruyucusu

 

Mesafeli satış sözleşmeleri, fiziksel bir mağazaya gitmeden internet, telefon ya da diğer uzaktan iletişim araçları kullanılarak yapılan alışverişlerde düzenlenen sözleşmelerdir. Örneğin, bir internet sitesi üzerinden elektronik bir cihaz sipariş ettiğinizde bu alışveriş, mesafeli satış sözleşmesi kapsamında değerlendirilir.

Bu tür sözleşmelerde yer alması gereken bilgiler şunlardır:

• Ürünün temel özellikleri,
• Satıcının adı, adresi ve iletişim bilgileri,
• Ürünün toplam fiyatı ve ödeme yöntemleri,
• Teslimat şartları ve süresi,
• Cayma hakkına dair bilgi.

 

Cayma Hakkı Nedir?

Mesafeli satış sözleşmelerinde, tüketicilere kanunen tanınmış en önemli haklardan biri cayma hakkıdır. Tüketici, malı teslim aldığı tarihten itibaren 14 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkını kullanabilir.

Cayma hakkını kullanmak için şu adımları izleyebilirsiniz:

1. Yazılı Bildirim Yapın: Satıcıya cayma talebinizi yazılı olarak veya alışveriş yaptığınız platform üzerinden bildirin.
2. Ürünü İade Edin: Cayma sürecinde ürünü kutusu, faturası ve varsa diğer belgeleriyle birlikte iade edin.
3. Ücret İadesi Talep Edin: Satıcı, cayma talebinizden sonra 14 gün içinde ücretinizi iade etmek zorundadır.

 

SATICININ “İADE KABUL EDİLMEZ” DEMESİ HUKUKA AYKIRIDIR!

İnternetten aldığınız bir üründe cayma hakkını kullandığınız halde iadeniz reddediliyorsa, bu açıkça hukuka aykırıdır.Satıcı iade talebinizi kabul etmiyorsa tüketici olarak yasal yollara başvurmanız gerekmektedir. 

 

İNTERNETTEN ALINAN ÜRÜN AYIPLI İSE VE SATICI İADEYİ KABUL ETMİYOR İSE NE YAPMALIYIZ?

İnternetten aldığınız bir ürün ayıplı çıktıysa ve satıcı iade talebinizi kabul etmiyorsa tüketici olarak yasal haklarınızı kullanmanız gerekmektedir.

Ayıplı Mal Nedir?

Türk hukuku, bir ürünün ayıplı mal sayılması için bazı ölçütler belirlemiştir.

TKHK madde 8’e göre bir malın ayıplı kabul edilebilmesi bazı şartların gerçekleşmesi gerekir, eğer:

• Sözleşmeye uygun değilse,
• Beklenen kaliteyi sağlamıyorsa,
• Eksik teslim edilmişse,
• Tüketicinin makul şekilde beklediği kullanım amacına uygun değilse malın ayıplı olduğundan söz edilebilir.

Satın almış olduğunuz ürün size vaat edilen şekilde değilse örneğin ürünün görseli ve elinize ulaşan arasında büyük farklar varsa yahut yukarıda sayılan maddelerin biri eksik ise satın almış olduğunuz ürün ayıplı ürün kabul edilir. Bu ayıplar gözle görülebilir ya da ayıp zamanla ortaya çıkabilir. Şöyle ki:

Ayıplı Mal Türleri

1. Açık Ayıp

Teslimat sırasında hemen fark edilebilen kusurlardır.

• Örnek: Yeni aldığınız bir televizyonun ekranında çatlak olduğunu teslimat sırasında fark etmek.

2. Gizli Ayıp

Ürünü kullanmaya başladıktan sonra ortaya çıkan kusurlardır.

• Örnek: Satın aldığınız bir elektrikli süpürgenin birkaç kullanım sonrası motorunun yanması.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, E. 2011/10415 K. 2012/4167 T. 15.03.2012:

"Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre davacıya satılan aracın gizli ayıp nedeniyle ayıplı mal niteliğinde olduğu, davacının 4077 sayılı yasa kapsamında aracın bedelini talep etmeye hakkı bulunduğu, imalatçı, satıcı, ithalatçının ayıplı mal nedeniyle tüketicinin seçimlik haklarından müteselsilen sorumlu oldukları gerekçesiyle davanın kabulüne ve fatura bedelinin fatura tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiş"

Açık ayıp durumunda: Ayıbı fark ettikten sonra 30 gün içinde satıcıya bildirmeniz gerekir.
Gizli ayıp durumunda: Tüketici Kanunu'nda herhangi bir süre öngörülmemiştir. Bununla birlikte gizli ayıbın fark edilmesi halinde zaman kaybetmeden satıcıya bu durumu bildirmek gerekir. Aksi halde satıcı kötü niyet iddiasında bulunabilir.

 

Ayıplı Mal Durumunda Tüketicinin Satıcıdan Talep Edebileceği Haklar

Tüketiciye ayıplı mal gönderilmesi durumunda, tüketicinin tercih edebileceği haklar TKHK madde 11’de düzenlenmiştir. 

1. Bedel İadesi: Ürünü iade ederek ödediğiniz parayı geri alabilirsiniz.
2. Değişim: Ayıplı ürünü ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini talep edebilirsiniz.
3. Ücretsiz Onarım: Ürünün tamir edilmesini isteyebilirsiniz.
4. Fiyat İndirimi: Ürünü kullanmaya devam etmek istiyorsanız, ayıp oranında bir indirim talep edebilirsiniz.

Tüketici bu seçimlik haklardan birini seçilebilir. Satıcı, tüketicinin seçimine uymak zorundadır.

Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2022/512 K. 2023/720 T. 07.07.2023:

"Bu kapsamda ayıplı ürünün varlığı nedeniyle davacı alıcının seçimlik haklarını kullanmasında hukuki yararının ve haklı sebebinin mevcut olduğu, davacının seçimlik hakkı çerçevesinde .... numaralı faturaya konu ... Marka .... işletim sistemli bilgisayarın ayıpsız misli ile değiştirilmesi talebinin yerinde olduğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmiş, dava konusu ayıplı ürün üretici tarafından imha edildiğinden ayıplı ürünün iadesi yönünde ayrıca karar verilmemiş."

 

Tüketici Hakem Heyeti ve Mahkeme Başvurusu

Eğer satıcı, taleplerinizi yerine getirmiyorsa, yasal yollara başvurabilirsiniz.

1. Tüketici Hakem Heyetleri

Tüketicilerin, 2024 yılı için; 104.000 Türk Lirası altında bulunan uyuşmazlıklarda İlçe veya İl Tüketici Hakem Heyetlerine başvuru yapılması zorunludur.

Hakem heyetlerine yapılan başvurular ücretsizdir ve genellikle birkaç ay içinde sonuçlanır. Başvurular, e-Devlet üzerinden veya bağlı bulunduğunuz il/ilçe kaymakamlıklarındaki tüketici hakem heyetlerine şahsen yapılabilir.

2. Tüketici Mahkemeleri

2024 yılı için 104.000 TL’yi aşan uyuşmazlıklar için veya hakem heyeti kararına itiraz etmek istediğinizde Tüketici Mahkemesinde dava açabilirsiniz.

Satıcının Sorumlulukları ve Yaptırımları

Satıcılar, tüketicilere karşı yasal yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır. Aksi takdirde, yaptırımlarla karşılaşabilirler bu yaptırımlar;

1. İdari Para Cezası: Ticaret Bakanlığı, yükümlülüklerini ihlal eden satıcılara para cezası uygulayabilir.
2. Tazminat Davası: Tüketiciler, yaşadıkları zarar için maddi ve manevi tazminat talep edebilir.

Sonuç

Tüketicilerin satın aldıkları ürünlerde karşılaştıkları sorunlar karşısında haklarını bilmeleri büyük önem taşır. İster açık ister gizli ayıp olsun, yasal düzenlemeler tüketiciyi koruma amacıyla geniş haklar tanımıştır. Eğer siz de ayıplı ürün ile karşılaştıysanız ve satıcıdan çözüm alamıyorsanız hukuki yollara başvurarak haklarınızı arayabilirsiniz.